Leergang Publiekrechtelijke regie op de fysieke leefomgeving

De leergang Publiekrechtelijke regie op de fysieke leefomgeving bestaat uit 2,5 lesdagen (zie data hiernaast) en zijn alleen gezamenlijk te volgen. De leergang maakt deel uit van de Opleiding Project- en gebiedsontwikkeling. Op verzoek is deze leergang ook in-company af te nemen.

Module Grondbeleid en publieke regie

Grondbeleid is voor overheidsorganen een belangrijk instrument om ruimtelijke en bestuurlijke ambities mogelijk te maken. Met grondbeleid maken overheidsorganen een duidelijk strategische keuze over hun rolneming in een ruimtelijke ontwikkeling en hoe zij daarbij grondbeleidsinstrumenten inzetten. Overheidsorganen houden zo de regie over de ontwikkelingen in het fysieke domein en grip op de verwezenlijking van hun ambities. Denk hierbij aan het op het juiste moment verwerven van (strategische) grond, het vestigen van voorkeursrecht, de inzet van onteigening, of het sturen via overeenkomsten en samenwerkingsvormen. Een goed grondbeleid geeft de gemeente een duidelijke koers in wat zij wil bereiken in het fysieke domein en hoe zij met grip en regie dat kan realiseren.

Deze module is een inleiding in de materie van grondbeleid. Onderwerpen die hierbij aan bod komen zijn:

• Het doel van grondbeleid en de praktische toepassing van een goede nota grondbeleid;
• Vormen van grondbeleid: actief, regisserend, faciliterend;
• De imperfecte grondmarkt en publieke belangen vereisen dat overheidsorganen grip houden en regie voeren;
• De verschillende instrumenten van het grondbeleid, waaronder voorkeursrecht en onteigening;
• De laatste ontwikkelingen in het grondbeleid;
• De effecten van een goede ontwikkelstrategie.

Module Grondbeleidsinstrumenten

Grondbeleidsinstrumenten geven overheidsorganen mogelijkheden om regie te voeren in ruimtelijke ontwikkelingen en te sturen op het gewenste resultaat. Ook wanneer vrijwillige samenwerking niet vanzelfsprekend is. In de praktijk betekent dit dat gemeenten soms moeten optreden om gronden beschikbaar te krijgen, schade te compenseren of publieke belangen veilig te stellen. Deze instrumenten vragen om zorgvuldigheid, juridische kennis en bestuurlijk bewustzijn, omdat ze direct ingrijpen in eigendomsrechten en vaak gevoelig liggen.

Onderwerpen die in deze module aan bod komen zijn:

• Het strategisch inzetten van grondbeleidsinstrumenten;
• Minnelijke verwerving en het proces van transport;
• Voorkeursrecht: vereisten, strategische inzet en wat kan je ermee bereiken;
• Onteigening: vereisten, strategische inzet, bestuurlijk draagvlak creëren, wat kan je ermee bereiken en hoe ziet een schadeloosstelling eruit;
• Nadeelcompensatie;
• Onderhandelen vanuit de publiekrechtelijke rol.

Module Publiek- en privaatrechtelijke samenwerking

Veel projecten en gebiedsontwikkelingen komen tot stand in samenwerking tussen overheid en marktpartijen. Deze samenwerkingen bieden kansen om kennis, risico’s en investeringen te delen, maar vragen ook om duidelijke afspraken en een goed begrip van ieders rol en verantwoordelijkheid. De gekozen samenwerkingsvorm heeft directe gevolgen voor zeggenschap, financiën, risicoverdeling en juridische positie van de betrokken partijen.

Onderwerpen die in deze module aan bod komen zijn:

• Samenwerkingsmodellen: bouwclaim, concessie, joint ventures, publieke ontwikkeling en private ontwikkeling (zelfrealisatie);
• Verschillende overeenkomsten en hoe gemeenten met een goede inhoud regie houden op de afspraken;
• Financiële en juridische consequenties van PPS-vormen;
• Positie van raad en college; mandaat en bevoegdheid;
• Rollen en onderhandelingstactieken in PPS-verband.

Module Kostenverhaal

Eén van de doelen van grondbeleid is het rechtvaardig verdelen van kosten en opbrengsten. Bij een private ontwikkelingen maken gemeenten ook kosten voor onder meer planvorming (toetsing, onderzoek en projectmanagement), en dient zij investeringen te plegen in de infrastructuur en openbare ruimte. Deze investeringen zijn vaak direct te relateren aan de private ontwikkelingen. Deze kosten verhaalt de gemeente dus op de private initiatiefnemer. Dit is een verplichting uit de Omgevingswet. Dit noemt men ‘kostenverhaal’.

Onderwerpen die in deze module aan bod komen zijn:

• Systematiek van kostenverhaal en financiële bijdragen;
• Verhaal van kosten en financiële bijdragen door middel van een overeenkomst (privaatrechtelijk verhaalsmogelijkheden);
• Publiekrechtelijk verhaalsmogelijkheden (kostenverhaalregels en kostenverhaalvoorschriften);
• Plankostenscan;
• Toepassing van het kostenverhaal en hoe hiermee om te gaan in de praktijk.

Module Toepassing van grondbeleid in de praktijk

Het succesvol toepassen van grondbeleid in de praktijk vereist naast inhoudelijke kennis ook de durf om dit op een doordachte en zakelijke wijze effectief in te zetten. De focus ligt hierbij op wat nodig is om de belangen van het overheidsorgaan goed te borgen. Hoe leg je je afspraken met marktpartijen goed vast in een overeenkomst en wat is daarbij belangrijk? Wanneer maak je de beslissing om grondbeleidsinstrumenten in te zetten en wat is hiervoor nodig?

In deze module worden de belangrijkste punten van de voorgaande modules herhaalt. Daarnaast staat deze module in het teken van de overeenkomsten tussen overheidsorganen en marktpartijen. Onderwerpen die in deze module aan bod komen zijn:

• Verschillende vormen van overeenkomsten en de regievoering;
• Structuur en inhoud van contracten (clausules, zekerheden, fasering);
• De werking van art. 160 Gemeentewet (bevoegdheid en schijn van bevoegdheid).

Meerwaarde:

Na afloop van de leergang Publiekrechtelijke regie op de fysieke leefomgeving:

• Heb je inzicht in hoe met een strategische inzet van grondbeleid overheidsorganen grip en regie houden op de ontwikkelingen;
• Kun je een afweging maken tussen de verschillende vormen van grondbeleid en de daarbij behorende instrumenten duiden en toepassen;
• Kun je  samenwerkingsvormen beoordelen en organiseren en weet je hoe dit in een overeenkomst wordt vastgelegd;
• Weet je hoe het kostenverhaal en financiële bijdragen worden toegepast en hoe dit privaatrechtelijk en publiekrechtelijk wordt verhaald.

Lesmethode:

Tijdens de module wordt de theorie besproken mede aan de hand van een PowerPointpresentatie. Daarnaast wordt door middel van discussie over en bespreking van praktijksituaties getracht het geleerde direct in de praktijk toe te passen. Ook wordt gewerkt met opdrachten waarbij zoveel mogelijk gebruik gemaakt wordt van praktische voorbeelden en je eigen casuïstiek.

Interesse in deze leergang?

Schrijf je in via onderstaand aanmeldformulier of neem contact met ons op via 040-2949005 of via opleidingen@lybrae.nl